ORTA DOĞU TEKNİK ÜNİVERSİTESİ
FEN-EDEBİYAT FAKÜLTESİ
FİZİK BÖLÜMÜ

ÖZDEĞERLENDİRME RAPORU

Eylül 2002

1. ÇERÇEVE
   1. Bölümün Kısa Geçmişi ve Yeri

      O.D.T.Ü. Fizik Bölümü 1960 yılında kurulmuştur. Kuruluş yıllarında az sayıda, ancak nitelik açısından çok yüksek bir öğretim kadrosuyla eğitim ve araştırma etkinliklerine başlayan bölüm, O.D.T.Ü.'nün özel statüsü nedeniyle hızla gelişmiş, yurt dışından gelen genç yetenekleri kadrosuna katmış ve kısa zamanda uluslar arası bir niteliğe erişmiştir. 1960-1970 yılları arasında sağlanan dış fonlar ve yardımlar, gerek genç elemanları yurt dışında eğitmek, gerekse araştırma ve eğitim laboratuvarlarını kurmak yolunda akılcı ve verimli şekilde kullanılmış ve bölüm yetmişli yıllarda nitelik açısından doruğa çıkmıştır. Ancak bu yıllarda başlayan politik çalkantılar ve dış yardımların azalması gibi olumsuz etkenler nedeniyle, değerli eleman erozyonu başlamış, daha sonra 2547 sayılı kanun gereğince O.D.T.Ü. özel statüsünü de kaybedince, değerli elemanların çoğu yurt dışına ve Boğaziçi üniversitesine gitmiştir. Seksenli yıllarda kurulan Bilkent Üniversitesi'nin çekiciliği nedeniyle geriye kalan nitelikli elemanların bir kısmını daha yitiren bölüm, bu dönemde önemli kan kaybına uğramışsa da, yerleşmiş geleneği ve kalan elemanların azim ve özverisiyle yeniden kendini toparlamış, tüm ülkede, özellikle eğitim alanında akla gelen ilk isim olarak inanılmazı gerçekleştirmiştir.

      Son 10 yılda İLERİ FİZİK PROGRAMINDAN MEZUN EDİLEN 85 kadar öğrencinin 80 kadarı AMERİKADA ASİSTANLIK bularak doktoralarını yapmak için gitmişlerdir 10 kadarı doktoralarını bitirip postdoc yapmaktadırlar. Bunların ülkemize dönmeleriyle genç ve taze kan Fizik Bölümüne katılacaktır. Yıllık dış yayın sayısı son 4 yılda 50 lerden 110 lara yükselmiştir. Bu Türkiyede tek başına Bölüm olarak en fazla yayın yapan ilk ve tek Bölüm olması bakımından anlamlıdır. Özel vakıf üniversitelerinin tek tek tüm üniversitece yaptıkları yayın sayısındanda fazladır. Bu üniversiteler öğretim üyesi başına düşen yayın sayılarını öne çıkartarak, ki çoğu kez part time çalışan öğretim üyelerini saymıyarak ve de verdikleri ders sayısı ve öğrenci sayısını hiç hesaba katmıyarak ayrıca çok büyük burs miktarları sunarak az sayıda en iyi öğrencileri çekerek ve sadece yayınsayıları en yüksek olan öğretim üyelerini kadrolarına alarak istatistikleri saptırmaktadırlar. ODTÜ Fizik Bölümü genel fizik dersinde her dönem 2200 mühendislik artı temel bilimler öğrencisine ve kendi 550 bölüm öğrencisine her dönem açtığı 65 kadar farklı ders ile yine ülkemizdeki en ileri konumunu korumaktadır. Diğer özel üniversiteler gibi fizikte bir, iki konuda değil fiziğin çok geniş bir spektruma sahip olması dolayısıyla fiziğin en önemli güncel konularında araştırmalarını sürdürmektedir.

   2. ODTÜ Fizik Bölümünün Misyon, Vizyon, Hedef Ve Amacı
      1. ODTÜ Fizik Bölümünün Misyonu

         ODTÜ Fizik Bölümü misyonunu akademik mükemmeliyet ve fizik biliminde öncülük çerçevesi içinde değerlendirmektedir. Bu çerçeve içinde Fizik Bölümünün misyonu odak noktasında öğrenci olan, ilkeleri ortak, hedefler konusunda hemfikir, yeniliklere açık, karşılıklı saygı sevgiye duyarlı aynı zamanda sosyal sorumluluk taşıyan karakterlere sahip akademik bir toplulukta Fizik bilgisinin toplanması, ileri götürülmesi ve aktarılmasıdır. Fizik Bölümü kendisini, akademik ve sosyal programlarla hayat boyu süren öğrenme, araştırma faaliyetleriyle yeni bilgilerin üretilmesi, lisans, yüksek lisans ve doktora programlarıyla ulusal ve uluslararası platformda, kuvvetli bir odak noktası olmak için adamıştır.

      2. ODTÜ Fizik Bölümünün Vizyonu

         ODTÜ Fizik Bölümü, etrafında üniversitemizin bilim hayatının döndüğü bir entellektüel çekirdek olmalıdır. Fizik Bölümü sadece bilimsel gelenekleri değil aynı zamanda sosyal, demokratik, etik değerleri, insanlığın ortak değerlerini paylaşmayı, kritik düşünceyi ve öğrencilerinin kendi beceri ve motivasyonlarını kuvvetlendiren eğitim programlarını önemser. Bilimsel ve teknolojik gelişmeleri topluma yansıtan, öğrencilerini hayata geniş bir yelpazede hazırlamayı ve lisans üstü eğitim fırsatını yakalıyabilecek iyi bilgilendirilmiş bireyler olarak eğitmeyi amaçlar.

      3. ODTÜ Fizik Bölümünün Hedefleri

         O.D.T.Ü. ve dolayısıyla Fizik Bölümü, onurlu geçmişinden kaynaklanan bir sorumluluk anlayışıyla birçok hedefi aynı zamanda gözetmek durumundadır. Bu hedefler, aşağıdaki şekilde özetlenebilir:

         • Ülkenin fizik alanındaki bilimsel etkinliklerini çağdaş, uluslararası düzeyde tutarak, bilimde öncülük yapan, söz sahibi olan uluslar platformunda anılmasını sağlamak.
         • İleri teknolojileri izleyebilmek, bu konularda eğitim ve araştırma etkinlikleri sürdürerek ülke endüstrisinin rekabet gücüne katkıda bulunmak.
         • Ülkedeki fizik eğitimi ve uygulamalarının her düzeyinde iyileştirici ve öncü rolü üstlenmek.

      4. ODTÜ Fizik Bölümünün Amaçları

         Yukarıdaki hedefler ve vizyon çerçevesinde, bölümün öngördüğü amaçlar ise,

         • ülkedeki en yetenekli gençleri bulmak, onları daha orta öğrenim düzeyinde bilinçlendirerek bünyesine çekmek ve en ileri düzeyde, özel programlarla eğitmek,
         • normal programlarında öğrencilere gerekli temel fizik bilgisini eksiksiz olarak vermek, ayrıca olanaklar elverdiğince opsiyonlar ve seçmeli dersler açarak iş yaşamlarında başarılı olabilme şanslarını arttırmak,
         • Fizik eğitimini gerek orta öğrenim, gerekse yüksek öğrenimin tüm kademelerinde 21. yüzyılın gereksinimleri çerçevesinde, ilgili özel ve tüzel kurumlarla işbirliği içinde güncelleştirmek ve bu doğrultuda danışmanlık yapmak,
         • özelikle mühendislik bölümlerindeki yetenekli ve hevesli öğrencilerin temel bilimlerdeki eksikliklerini yan dal ve lisansüstü programlarla gidererek, ileri teknolojiler ve disiplinler arası konularda rekabet edebilir ve kendini yeniliyebilir duruma gelmelerine olanak sağlamak,
         • gelişmekte olan üniversitelerin araştırma görevlilerine doktora yaptırarak öğretim üyesi açığının kapanmasına katkıda bulunmak,
         • son bilimsel ve teknolojik gelişmeler konusunda ulusal ve uluslar arası uzmanlar tarafından olabildiğince sıklıkta seminer, kurs ve konferanslar verdirmek,
         • diğer bölümler, üniversiteler ve yurt dışı kuruluşlarla araştırma projelerinde işbirliği yaparak küreselleşmede yer almak,
         • yabancı uyruklu öğrencileri lisans ve lisanüstü programlarımıza çekebilmek için gerekli çabayı göstermek şeklinde özetlenebilir.

   3. Durum Saptaması
      1. Öğrenci Profili
         • Lisans düzeyi profili: Tablo 1,2,3,4
         • Lisansüstü düzeyi profili: Tablo 5,6

         O.D.T.Ü. Fizik Bölümüne giren öğrenci profili Tablo-1,2,3'de açık şekilde belirtilmiştir. 1994 yılına kadar Y.Ö.K. tarafından aşırı sayıda öğrenci almaya zorunlu kılınan bölüm, 1996 yılında bu sayıyı daha gerçekçi bir düzeye (73) çekebilmiş ve öğrenci girdisindeki niteliği belirli ölçüde yükseltmiştir. 1994 yılında ilk 17 bin öğrenci içinden bölüme kayıt yapılırken, 1998 yılında bu sayı 12 bine düşmüştür. Son yıllarda nitelik yükselmesinde belirgin şekilde etkin olan diğer bir unsur, bölümün üstün yetenekli öğrenciler için açtığı `özel program' opsiyonudur. Ayrıntıları daha sonraki kısımda verilecek olan bu opsiyon nedeniyle Fizik Bölümüne ÖYS'de ilk 2000 öğrenci içinden kayıt yaptıranlar oluşmaya başlamıştır. Yine bu sayede, Tablo-2 ve 3 de görüldüğü gibi Fizik Bölümüne isteyerek giren, ilk 3 tercihi arasında bölüme yer veren öğrenci yüzdesi de %30 düzeyine ulaşmıştır. Fizik Bölümünü 4. ve 10. tercihleri arasında belirten yaklaşık %50 lik bir öğrenci grubu, ya birinci sınıf sonunda bir mühendislik bölümüne transfer edebilmek, ya da yeniden sınava girerek mühendislik bölümlerinden birini kazanabilme beklentisi içindedir. Bunlar dışında da %20 ye yakın bir yönlenmemiş grup bulunmaktadır. Kayda değer bir başka unsur da, 1998 yılında kayıt yaptıran 73 öğrenciden yalnız %13'nün ingilizce yeterlik sınavında başarılı olması, başka bir deyişle 1. sınıfa gelen öğrencilerin %80 ninin bir yıllık hazırlık sınıfında öğrenebildikleri kadar ingilizce ile eğitime başlamalarıdır. Doğrudan birinci sınıfa başlıyabilen öğrenci yüzdesi 2000-2001 de %24, 2001-2002 de %8 olmuştur.

      2. Akademik ve Destek Personel Profili: Tablo 7, 8, 9, 10, 11

         Fizik Bölümünde 33 tam zamanlı profesör görev yapmakta olup, bunlardan 18'i yüksek lisans ve/veya doktoralarını yurt dışında saygın üniversitelerde yapmışlardır. Yine tam zamanlı görev yapan 21 doçent (9'u halihazırda atanamamış), 2 yardımcı doçent ve 4 öğretim görevlisi, Fizik Bölümü kadrosundadır. Bu grupta 7 doçent, 1 yardımcı doçent ve 1 öğretim görevlisi, doktoralarını yurt dışındaki saygın üniversitelerden almışlardır. Bunların dışında, sayıları 50 ile 60 arasında değişen araştırma görevlisi, laboratuvarlarda ya da ders uygulamalarında hizmet vermektedir. Bu elemanlar, yüksek lisans ve doktoralarını bölümde yapmakta olan öğrencilerden oluşmaktadır.

         Profesörlerden bir kişi, Avrupa Bilimler Akademisine seçilen iki Türk'ten biridir. Ayrıca altı kişi, TÜBİTAK Bilim ya da Teşvik ödüllerini kazanmış, bir kişi de Sedat Simavi Vakfı ödülü sahibi olmuştur. Bunlar dışında, Fizik Bölümü öğretim üyelerinden 3 profesör ve 1 doçent, 4 yıldır verilmekte olan M. Parlar Vakfı EĞİTİM ÖDÜLÜ'ne layık görülmüş olup, bu başarı, her yıl bölümden bir öğretim üyesinin üstün eğitim niteliğinin tanınması anlamını taşımaktadır. Fizik Bölümü öğretim üyelerinin üstün eğitim niteliklerini kanıtlayan bir başka unsur da, ülkemizi Uluslar arası Fizik Olimpiyatlarında temsil edecek öğrencilerin seçilmesi, yetiştirilmeleri ve Olimpiyatlara götürülmeleri sorumluluğunun TÜBİTAK tarafından 12 yıldır bölüme verilmiş olmasıdır. Bu etkinliklerde üçü yönetici (Prof. Dr. İbrahim Günal ve Prof. Dr. Sinan Bilikmen, Prof. Ordal Demokan) olmak üzere toplam 10 kadar, değişebilen öğretim elemanlarından oluşan bir ekip görev almakta ve her yıl 5 öğrenciden ortalama ikisi dereceye girebilmektedir. Bu sonuçlar, bölümün öğretim niteliğinin, gerek kuramsal gerek deneysel alanda, yalnız ulusal düzeyde değil, uluslar arası ölçekte üstünlüğünün belgesidir. Prof. Dr. İbrahim Günal merkezi Varşova'da bulunan Uluslar arası Fizik Olimpiyatları Komitesinde 1998-2002 yılları için danışma kurulu üyeliğine atanmıştır. Prof. Dr. Ramazan Sever TÜBİTAK-TBAG yürütme komitesinde, Öğretim üyelerimizden Prof. Dr. Ordal Demokan ve Prof. Dr. Sinan Bilikmen TÜBİTAK-BAYG yürütme komitesinde,Prof. Dr. Metin Durgut, Doç. Dr. Serhat Çakır, Sadi Turgut ve Yusuf İpekoğlu TÜBİTAK Başkan danışmanlığı olarak görev almışlardır. 28 haziran-6 temmuz 2001 tarihinde Bölüm elemanlarının katkılarıyla Antalyada Uluslararası 32. Fizik Olimpiyadı 65 ülkeden 450 kişinin katılımıyla gerçekleştirilmiş ve en iyi organizasyonlardan biri olarak nitelendirilmiştir.

         Yukarıda belirtilen öğretim elemanları dışında, Fizik Bölümü'nde 11 teknisyen ile 4 sekreter görev yapmaktadır. Teknisyenler, gerek araştırma, gerek eğitim laboratuvarlarını işler durumda tutmak, öğrencilere ve öğretim elemanlarına gerekli mekanik ya da elektronik komponentleri üretmekle yükümlüdürler.

      3. Eğitim ve Araştırma Kaynakları

         Fizik Bölümünde toplam kapasitesi 630 öğrenci olan 9 derslik ve yine toplam kapasitesi 1286 öğrenci olan 5 amfi bulunmaktadır. Bu amfilerden U3'ün kapasitesi 450 olup, telsiz mikrofon ve tepegöz ve datashow sistemleriyle donatılmıştır. Dersliklerin 5 tanesinin herbiri yaklaşık 40 kişi kapasiteli olup, kolçaklı iskemle ile donatılmıştır. Diğer 4 tanesi ise her biri 105 kişi kapasiteli, sıra düzeni içeren dersliklerdir. Gerek derslikler, gerekse küçük amfilerde özel tahtalar ve tozsuz tebeşirler kullanılmaktadır.

         Fizik Bölümünde toplam 18 araştırma laboratuvarı ile 10 eğitim laboratuvarı bulunmaktadır. Araştırma laboratuvarları, 8 yoğun madde fiziği, 3 yüksek enerji fiziği, 1 lazer ve holografi fiziği, 1 plazma fiziği, 1 süperiletken teknolojisi, 2 arkeometri ile 1 güneş enerjisi laboratuvarından oluşmaktadır. Bu laboratuvarların hepsinde yüksek lisans ve doktora öğrencileri araştırma ve eğitim etkinliklerinde bulunduğu gibi, lisans öğrencilerinin proje yapmaları da mümkündür. Öğrencilerin, en son yarı iletken ve süperiletken teknolojileri, silikon ince filmler, entegre devreler, güneş pilleri üretimi, lazer spektrostopisi gibi konularda bilgi ve beceri edinmeleri böylece sağlanmaktadır.

         Bu laboratuvarlara ek olarak, bölümde 10 adet salt eğitim amaçlı laboratuvar bulunmaktadır. Bunlardan 6 tanesi, gerek bölüm gerekse diğer bölümlerin birinci sınıf fizik derslerine destek olmaktadır. Toplam 250 hava masası içeren bu laboratuvarlarda öğrenciler birinci dönem boyunca aldıkları mekanik bilgisini, ikinci dönem boyunca da elektrik devreleri ve magnetizma konusunda bilgilerini deneylerle kanıtlamakta ve gözlemlemektedir. Bunlardan başka 8 adet lazerle donatılmış bir optik laboratuvarı, fizik bölümü öğrencileri ile bölümden optik dersi alan diğer öğrencilere hizmet vermektedir. Ayrıca yine bölüm öğrencileri için, osiloskop sinyal üreteçleriyle, vb elektronik teçhizatla donatılmış bir elektronik laboratuvarı ile modern fizik laboratuvarı bulunmaktadır. Son olarak, özel program grubu öğrencileri için, az sayıda, sofistike düzeneklerden oluşan bir özel grup laboratuvarı vardır. Bu laboratuvarda, özel program birinci sınıf öğrencileri, elektron dinamiği, elektromagnetik endüksiyon gibi hassas konularda deney yapıp, öğrendiklerini uygulamaktadır.

         Fizik Bölümünde, üniversite ana bilgisayar merkezine bağlı 117 bilgisayar ile 29 yazıcı bulunmaktadır. Bilgisayarlardan 66 tanesi öğretim üyelerinin ofislerine, diğerleri, günde 12 saat ulaşabilecekleri şekilde öğrencilere ayrılmıştır. Bunların 30 tanesi Pentium II işlemci ile donatılmıştır. Yazıcıların çoğu lazer yazıcı olup, 20 tanesi öğretim üyeleri ve sekreterya için ayrılmış, dokuzu ise öğrencilere hizmet verir durumdadır. Üniversite ana merkezi DEC istasyonları ile donatılmış olup, 3000'den Alpha'ya kadar (dünyanın en hızlı PC'si) modeli kapsamakta, ve son zamanlarda alınan iki IBM 590 sistemiyle 4000'den fazla kullanıcıya hizmet vermektedir. Bunun yanısıra, bölümde 8 UNIX DEC sistemi mevcut olup, aynı anda 100 kişi tarafından kullanılabilmektedir. Ayrıca, öğrenciler ve öğretim üyeleri, 64 Kbit InterNet sistemiyle dünyaya bağlanabilmektedir ve bu kapasitenin 10 Megabite çıkarılmasına çalışılmaktadır.

         Bölümdeki oturma odalarında bulundurulan birkaç periodik'ten başka özel konularda kitaplardan oluşan bir kitaplık vardır. Bölüm öğrencileri de, tüm öğrenciler gibi 12058 m2 kapalı alana sahip üniversite kütüphanesinden kolaylıkla yararlanabilmektedir. Söz konusu kütüphane, hemen hepsi ingilizce dilinde 261460 kitap ve 109637 ciltlenmiş periyodik içermekte ve abonesi olduğu 1963 periyodik ile ülkenin en modern ve zengin iki kütüphanesinden biri konumundadır. Öğrenciler ve öğretim üyeleri, gereksinme duydukları hemen her konuda uygun bir kitap bulabilmekte ve 2-3 ay gecikmeyle gelen periyodikler sayesinde son gelişmeleri yakından izleyebilmektedir. Üniversitenin iki kitap mağazası ise, öğrencilerin tüm ders kitaplarını aksatmadan getirterek satışa sunmaktadır. Ayrıca, bölümde ve kütüphanede kurulmuş olan fotokopi merkezleri, bu gereksinmeye çabuk ve etkin şekilde cevap vermektedir.

         Bunlar dışında, bölümde tepegöz, dia göstericisi, DVD ve Laser-disk oynatıcısı, Plasma Display, TV, video projector, video ve bilgisayar sistemleriyle donatılmış, koltuklu ve halılı, yaklaşık 75 kişilik modern bir seminer odası mevcut olup, öğrencilere bilgisayar simulasyonlu gösterimler dahil, lisans ve lisansüstü öğrencilerinin hertürlü sunumlarına açıktır. Olası her türlü görsel malzeme verilebilmektedir. Ayrıca 2 elektronik destek atölyesi ile bir tam teçhizatlı mekanik atölye, eğitim ve araştırmaya katkıda bulunmaktadır. Son olarak, üniversitede kurulu bulunan bir gözlemevinin, bölüm denetiminde 8 inç ve 16 inçlik iki teleskop ile eğitim ve araştırma amaçlarıyla kullanıldığı belirtilmelidir. Ocak 1999'da U-3 amfisinde (500 kişilik) en son model DVD gösterici, Video gösterici ve en son model bir video projector alınmış olup, tüm fakülteye hizmet vermektedir.

2. ÖĞRETİMDE NİTELİĞİN DEĞERLENDİRİLMESİ
   1. Öğretim Programı Tasarımı, İçeriği ve Düzenlenmesi
      1. Öğretim Programının Yapısı ve İçeriği

         Bölümün amaçları arasında bulunan, üstün yetenekli gençleri bulmak ve onları bölüm bünyesine çekmek konusunda bölüm, on yıldır yürüttüğü ulusal ve uluslar arası fizik olimpiyatları etkinliklerinden yararlanmaktadır. Bu çabanın sonunda adını orta öğrenimde yaygın şekilde duyurmuş ve her yıl gerek olimpiyat kamplarına katılan, gerekse ülkemizdeki diğer üstün yetenekli gençlerden oluşan bir grubu kazanmayı başarmıştır. Ancak, öğrenci girdisinin kozmopolit yapısı nedeniyle, bu gençleri diğer öğrenciler içinde, yeteneklerine uygun düzeyde eğitebilmenin olanaksızlığı kısa zamanda görülmüş ve bölüm olanaklarını seferber ederek ikinci bir program olan `Lisans İleri Fizik Programı' nı (Undergraduate Advanced Physics Program) kurmuştur. Dört yıl boyunca, lisans derslerinin daha üst düzeyde ve kapsamlı şekilde verildiği bu programa giriş, öğrencinin kendi kararına bırakılmakata, ancak önceden programın özelliği öğrencilere anlatılmakta ve girip girmemeleri konusunda danışmanlık yapılmaktadır. Her yıl 10-15 Fizik Bölümü öğrencisi ve bir o kadar da diğer bölümlerin üstün yetenekli öğrencilerinin kaydolduğu bu programda , gerek ders, gerek laboratuvar eğitimi ayrıcalıklı bir şekilde verilmekte ve böylece ülkemizin fizik alanındaki bilimsel etkinliklerini çağdaş düzeyde tutabilecek kadroların yetiştirilmesi hedeflenmektedir. Bu programın içeriği Ek-2'de sunulmuştur.

      2. Programın Hedeflenen Sonuçları

         Fizik Bölümü, yine amaçları arasında bulunan, fizik alanıyla ortak konuları yoğun olan Elektrik, Metalurji ve Malzeme Bilimleri, Bilgisayar, Çevre, Havacılık Mühendislikleri ile Biyoloji ve Kimya Bölümlerindeki üstün yetenekli gençlerin, ileri teknolojilerin gerektirdiği disiplinler arası eğitimi edinebilmeleri için yan-dal ve çiftanadal programları açmıştır. Her yıl ortalama 10-12 öğrencinin kaydolduğu bu programlarda öğrencilere gerekli olan temel fizik bilgisi ile ilgi duyacakları seçmeli dersler sunulmaktadır. Böylece, bu gençlerin diledikleri takdirde Fizik Bölümünde Yüksek Lisans ve Doktora çalışmaları yapmaları da kolaylaştırılmış olmaktadır. Bu programların ayrıntıları da yine Ek-2'de verilmektedir.

         Fizik Bölümünün normal öğrencilerine sunduğu ana programı ise, sağlam ve eksiksiz bir fizik bilgisini içeren iskelet derslerinin yanısıra, kendilerini meslek yaşamlarında başarılı kılmaya yönelik, esnek yapıyı kazandırma amacıyla sunduğu seçmeli paket derslerden oluşmaktadır. Doğal olarak, ders paketlerinin düzenlenmesinde öğretim elemanlarının adedi ve uzmanlık dalları ile mevcut ekipman ve laboratuvar olanakları, ana kısıtlayıcı unsurlar olarak ortaya çıkmaktadır. Bu durumda, Fizik Bölümünün sunabildiği ders paketleri, Atom ve Molekül Fiziği, Parçacık Fiziği, Matematiksel Fizik, Yoğun Madde Teorisi, Yoğun Madde Teknolojisi, Plazma Teorisi, Optoelektronik, Relativite, Astrofizik, Nükleer Fizik ve Komputasyonel Fizik'ten oluşmaktadır. Bölüm, bu paketlere, son zamanlarda iş olanaklarını oldukça arttıran Radyoloji, Metroloji ve Biyofizik konularını da katmayı amaçlamaktadır. Ancak, gerekli laboratuvar yatırımlarının büyüklüğü ve ülkede bu konularda yetişmiş uzman sayısının yok denecek düzeyde olması nedeniyle zorlanmaktadır. Şu anda bölümün aktif olarak yapabildiği tek şey, yetenekli öğrencilerini bu konularda yurt dışında yüksek lisans ve doktora yapmaya teşvik etmek ve onlara bu amaçla finansman bulmaya çalışmaktır. Ana fizik programının ayrıntıları ile ders içerikleri de yine Ek-2'de verilmektedir.

         Öğrencilere genelde Fiziğin belli bir alanında bilgi sahibi olması yanında, Bilgisayar kullanımı becerisi, problem çözmede çok yönlülük ve ileri düzeyde araştırma yapabilmeye hazırlanma becerileri çeşitli paket seçmeli programları ve proje hazırlama, sunuç biçiminde geliştirilmeye çalışılmaktadır.

         Fizik Bölümünün, ayrıntıları yine Ek-2'de verilen tek bir yüksek lisans ve doktora programı vardır. Bu program, her öğrencinin almak zorunda olduğu ana dersler ile tez konularına yönelik seçmeli derslerden oluşmuştur. Gerek yüksek lisans, gerek doktora dereceleri için tez yazmak zorunludur. Bölümdeki Lisans Özel Fizik Programı kurulduğu yıllarda, bu programın mezunları için ayrıcalıklı bir yüksek lisans ve doktora programı kurmak planlanmışsa da, mezunların çoğunun yurt dışındaki saygın üniversitelerden doktora bursu alması sonucu vazgeçilmiştir. Fizik Bölümünün sunduğu yüksek lisans ve doktora programlarında, dünyadaki fizik bölümlerinden çoğunda görülen bir sorunun henüz çözümü bulunamadığı belirtilmelidir. Fiziğin temel konularının hemen hepsinin lisans üstü düzeyleri, en az iki dönemde öğretilebilecek niteliktedir. Bu derslerin tüm kapsamlarını yüksek lisans eğitiminde vermek, öğrencinin tez konusuyla ilgili derslere zaman bırakmamakta, yalnız bir dönemlik kısımlarını vermek ise, doktoraya devam etmeyen öğrencilerin temel bilgilerinde eksiklik oluşturmaktadır. Bölümde yüksek lisans tezi zorunluluğu olduğundan, ister istemez ikinci seçenek kabul edilmiştir.

      3. Yenilikçi Özellikler

         Fizik Bölümü'nde verilen bazı dersler Web ortamında Interaktif olarak hazırlanmış (Astr. 201, Phys 105) ve deneme mahiyetinde (Astr. 201) dersi bir section'a verilmiştir. Phys 105 dersi, bahar 1999 döneminde yine bir section'a sunulmuş olup diğer Modern Fizik, Elektromanyetik teori gibi derslerinde Web ortamına konulması planlanmaktadır.

         Fizikte geliştirilen son deney, teori simülasyon programları yakından takip edilerek, satın alınmaya çalışılmaktadır.

         700-800 kişilik derslerde 40 ar kişilik küçük grupların oluşturulması, sınavların klasik yöntemle yapılıp, ortak değerlendirilmesi bölüm politikası olarak benimsenmiştir.

         Fizik Bölümü elemanları, Elektrik, Havacılık, Metalurji, Enformatik ve İdari Bilimlerle ortak çalışmalar yapmak üzere teşvik edilmekte olup Bilim ve Teknoloji Politikaları konusunda işbirliği ve ders organizasyonunda öğretim üyelerimizden ikisi yoğun çalışmalarda bulunmaktadır.

         4-5 kişilik öğrenci gruplama sosyal ve eğitim danışmanlığı yapılması planlanmakta ve Hazırlık sınıfında bulunan öğrencilere haftada bir saat yönlendirme ve bölümü tanıtıcı konuşmalar yapılmaktadır. Proje dersi tüm öğrencileri kapsayarak onların araştırma etkinliklerine ilk adımı atmaları sağlanmaktadır.

         İş yaşamına yönelik mesleki deneyim kazandırılması bazı uygulamalı (seçmeli) derslerle sağlanmaya çalışılmaktadır. Bu konuda öğrencilerimizin staj yapmak eksikliği bulunmakta olup ancak kendi olanakları ile staj yapmak isteyenler desteklenmektedir.

   2. Öğretme, Öğrenme ve Değerlendirme
      1. Öğrenme Materyalleri
         • Orijinal Text Book ve Referans kitaplar
         • Genel Fizik, Modern Fizik, Elektronik, Optik ve İleri Fizik konularını içeren laboratuvarlar
         • Uygulama Laboratuvarları; Katıhal ve Süperiletkenlik, fiber optik, lazer laboratuvarları
         • Lazer disk, Video ve Simülasyon programları
         • Renkli saydamlar

      2. Öğretme ve Öğrenme Metodları
         • Bölümümüzde Phys. 400, Phys 415, Phys 416 gibi çeşitli proje dersleri olup, Phys 400 her öğrenciye mecburidir. İleri fizik öğrencileri ise Phys. 416 dersini almak zorundadırlar.
         • Lisansüstü öğrencilerine Phys. 591 ve Phys 691 Seminer dersi zorunludur.
         • Öğrencilerin haftalık ödev, dönemlik Term paper gibi çalışmaları yapmaları yaygınlaştırılmaya çalışılmaktadır. Bu amaçla öğrenci asistanlardan ve Ar. Gör.lerden ev ödevlerinin değerlendirilmesinde yardım alınmaktadır.
         • Uygulamalı derslerden bazılarında `field trip' yapılmaktadır; Türk Telekom, PTT fiber optik laboratuvarları gibi
         • Derslerde `Sürpriz Quiz' tipi kısa sınav uygulamaları da yaygınlaştırılmaya çalışılmaktadır.

      3. Bağımsız Öğrenme ve Davranış Yeteneği Kazandırma
         • Lisans derslerinde bağımsız öğrenme bir parça proje derslerinde, bir parça da yüksek lisans araştırma konularıyla sağlanmaktadır.

      4. Motivasyon, Kavrama ve Entelektüel Yetenek Kazandırmaya Yönelik Etkinlikler
         • Bölüm seminerlerine, popüler bilim adamları davet edilmekte ve bunlara öğrencilerin katılmaları sağlanmaktadır. Ayrıca Lisans üstü öğrencilerinin bizzat kendilerinin sunduğu seminer etkinliği sürdürülmektedir. Üniversite de konser, müzik, söyleşi gibi etkinlikler öğrencilere açıktır. Amatör Astronomi ve Fizik Topluluğunun geleneksel tanıtım, gözlem, domino, show gibi etkinlikleri desteklenmektedir.

      5. Öğrenme ve Öğretmede Öğrenci Katılımının Sağlanması
         • Öğrencilerin derste soru sormaları, derse katılmaları arzu edilmekle beraber, katılım, soru sormak çok yaygın değildir. Bilhassa öğrenciler ingilizce kullanarak soru sormakta sıkılmaktadırlar. Bu konuda acil tedbir ve yöntemlere ihtiyaç vardır.Ayrıca öğrencilerin text-book okuma alışkanlığını edinmeleri yönünde önlem alınmasına gereksinim vardır.

      6. Öğrencilerin Değerlendirilmesinde Uygulanan Yöntemler ve Not Sistemleri. Bunların Öğrenci Düzey ve Profiline Uygunluğu

         Öğrenciler hemen her derste, ağırlıklı olarak iki ara sınav ve bir final sınavı üzerinden değerlendirilmektedir. Bu ana unsurlara ek olarak, varsa quiz ve ödev sonuçları ile laboratuvar başarıları da dikkate alınmaktadır. Öğrencilerin her sınav ve raporlarının değerlendirilmiş şekli kendilerine sunulmakta, doğru çözümler gösterilmekte ve değerlendirme tartışılmaktadır. Öğrenci ikna olmadığı takdirde, bölüme yazılı olarak itiraz etme hakkı vardır. Sınavların çoğu, sağlıklı bir değerlendirme yapabilmek, öğrencinin eksikliklerini görmek ve kopya çekmeyi zorlaştırmak amacıyla klasik türdendir. Ancak, çok kalabalık gruplara ders veren öğretim üyeleri, çoktan seçmeli sınav türlerine yönelmek zorunda kalmıştır. Bölüm, söz konusu öğretim üyelerine yetenekli araştırma görevlileriyle destek olarak, bu zorluğu da yenmeye çalışmaktadır. Bu 1998-99 yılında gerçekleştirilmiştir. Öğrencilerin ders geçme notu, hemen tüm derslerde bağıl değerlendirme (curve) sistemine göre saptanmaktadır. Bu saptamada, sınıf ortalaması ile öğretim üyesinin beklentisi, yaklaşık eş ağırlıkta rol oynamaktadır. Not sisteminde harf notu benimsenmiştir. AA (90-100), BA (85-89), BB (80-84), CB (75-79), CC (70-74), DC (65-69), DD (60-64), FD (50-59), FF (49-).

   3. Öğrenci Gelişimi ve Başarısı
      1. Fizik Bölümündeki öğrenci gelişimi ve başarı konusunda bilgi sağlamak için, 1998-2001 yıllarına ait iki tablo 4-5'te sunulmuştur. Bu tablolardan görüleceği üzere, her iki yılın birinci sınıf öğrencileri arasında oldukça büyük bir yetersizlik ve başarısızlık oranı söz konusudur. Bu durumun üç ana nedeni vardır. En önemli neden, Tablo 3'de verilen tercih sıralamasında kendini göstermektedir. Fizik bölümüne giren öğrencilerin %50'si, bu bölümü ilk dört tercihi arasına sokmamıştır, 2001 yılında ilk üç tercihle giren öğrenci sayısı %25 Bu öğrencilerin hemen hepsi, ertesi yıl yeniden üniversite giriş sınavlarına girerek mühendislik bölümlerinden birini kazanabilmek amacı taşımakta olduğundan, derslere dahi gelmeyerek bu büyük başarısızlık oranının en önemli kaynağını oluşturmaktadır. İkinci ana neden, 1995 yılına kadar bölüme empoze edilen abartılı öğrenci kontenjanıdır. Her ne kadar bu kontenjan 1995 yılında daha gerçekçi bir düzeye indirilmişse de, önceki yılların birikintileri nedeniyle beklenen olumlu sonuçları bu tablolara henüz yansımamıştır. Üçüncü ana neden ise, giren öğrencilerin 80% mertebesinde bir kısmının sadece bir yıllık bir ingilizce eğitimi ile dersleri izleme durumunda kalmasıdır. Daha üst lisans sınıfları dikkate alındığında, başarısızlık ve yetersizlik oranlarının 30% mertebelerine indiği görülmektedir. Yüksek lisans ve doktora öğrencileri için bu oran daha da düşük olup, 15%'in altındadır. Yine birinci sınıf dışındaki sınıflarda, 15% oranına yakın bir yüksek şeref ve şeref öğrencisi grubu bulunmaktadır ve bunların büyük kısmı, özel program nedeniyle Fizik Bölümünü ilk tercihleri arasında gösteren istekli ve yetenekli öğrencilerdir.

      2. Yukarıdaki açıklamalardan çıkarılabilecek sonuçlar şu şekilde özetlenebilir; Fizik Bölümü, ülke endüstrisinin yapısından kaynaklanan talep yetersizliği gibi nedenlerle, yeterli sayıda yetenekli öğrenciyi bünyesine katamamakta, bir kamu üniversitesi olmasından ötürü kendisine empoze edilen yetersiz ve isteksiz öğrencileri de kabullenmek zorunda kalmaktadır. Buna karşılık, kendisine amaç edindiği çağdaş ve ülke sınırlarını aşan hedefler nedeniyle eğitim kalitesinden çok fazla taviz verememektedir. Bu durum sonunda, sunduğu üstün olanaklarla istekli ve yetenekli öğrencilerini en mükemmel şekilde yetiştirebilmekte, ancak yurt içi piyasasına yetecek `orta halli' bir eğitime aynı ağırlığı veremediğinden başarısızlık oranını düşürememektedir. Bölümün sunduğu olanakların üstünlüğünü gösteren, ve bu kısımda belirtilmesi uygun olan diğer bir gerçek, son on yılda üç kez ÜNİVERSİTE BİRİNCİSİ çıkarmış olması ve özel program mezunlarının çok büyük kısmının yurt dışında burs kazanması ya da ülkenin en seçici üniversiteleri tarafından adeta kapışılmış olmasıdır. Ayrıca bu üniversiteler, veremedikleri bazı dersleri öğrencilerinin gerek normal, gerekse yaz dönemlerinde bölümümüzden almalarını memnuniyetle kabul edip, özendirmektedir.

      3. Bölüm mezunları her yıl Haziran ayında `Mezunlar Günü' sebebiyle bölüme davet edilerek, kariyerleri hakkında bilgi alınmaktadır. Bu bilgileri içeren bir iş ve meslek profili grafikleri çıkarılmıştır; bakınız Ek-1. Ayrıca öğrenciler için üniversitede bir kariyer planlama merkezi iki yıldan beri hizmet vermektedir.

   4. Öğrenciye Destek ve Rehberlik
      1. Destek ve Rehberlik Konularında Bölümün Yaklaşımı ve Bu Yaklaşımın Hedefler, Amaçlar ve Öğrenci Profili İle Tutarlılığı

         O.D.T.Ü., bir bütün olarak yetenekli öğrencilerine çeşitli burslar sağlayan ve kılavuzluk hizmeti veren bir üniversitedir. Bunun dışında, TÜBİTAK ve Türk Fizik Vakfı gibi kuruluşlar da, özellikle temel bilimler ve Fizik bölümlerinde eğitim gören yetenekli öğrencilere burs desteği sağlamaktadır. Fizik Bölümünde her zaman bu olanaklardan faydalanan 6-10 arası öğrenci bulunması sevindiriidir. Bölüm ayrıca kendi öğrencilerine `en iyi proje', `en iyi tez' gibi ödüller vermekte olup, sınıf birincilerine yönelik ödüllenderme uygulaması yapılmaktadır.

      2. Yeni Öğrencilere Bölümün Tanıtımı İçin Düzenlenen Etkinlikler
         • Bölümü kazanan tüm öğrenciler kayıt zamanı bölüme davet edilerek, seminer odasında bilgilendirilmekte, pasta, çay ikram edilerek bölüm elemanlarıyla tanıştırılmaktadırlar.
         • Hazırlık okuluna devam eden öğrencilere ikinci dönemde haftada bir saat bölüm seminer odasında çeşitli Fizik anabilim dallarındaki öğretim üyelerince bu anabilim dalları ve bölümde yapılan araştırmalar tanıtılmaktadır.

      3. Kayıt Sırasında ve Dönem İçi Verilen Akademik Danışmanlık Hizmetleri

         O.D.T.Ü.'deki her öğrenci gibi, Fizik Bölümü öğrencilerinin de akademik danışmanları vardır. Bu danışmanlar ders ve konu seçimlerinde öğrencilere başarı durumları ve isteklerini göz önünde tutarak yardımcı olur, onlara aydınlatıcı bilgiler verir. Bu etkinlik, dönem başlarında yoğunlaşır ve eğitim süresi boyunca devam eder. Ayrıca O.D.T.Ü. kendi rehberlik kurumu vasıtasıyla ülkedeki şeçitli kamu ve özel sektör kuruluşlarını davet ederek, öğrencilerine bu kuruluşlar ile ilgili bilgiler verdirmekte, Fizik Bölümü öğrencileri de bu olanaktan doğal olarak yararlanmaktadır. Son olarak, bölüm öğretim üyelerinin öğrencilerine iş ve burs bulma konularında özel girişimlerde bulunarak ve referans yazarak, her zaman yardımcı olmaya çalıştıklarını belirtmekte yarar vardır.

      4. Öğrencilere Sağlanan Moral ve Maddi Destek
         • Bölüm öğrencilerinin öğrenci topluluklarında faaliyet göstermeleri teşvik edilmekte ve desteklenmektedir. Amatör Astronomi Topluluğu, Fizik Topluluğu, Kitap Topluluğu, Sualtı Araştırmaları topluluğu vesaire.
         • Bölüm öğrencilerinin zaman zaman bölümde müzikli, danslı partiler düzenlenmesinde yardımcı olunmaktadır.
         • Üniversite Kültür ve Kongre Merkezinde çeşitli Müzik ve Sanat etkinlikleri Rektörlükçe yapılmakta olup, öğrencilere açıktır.
         • Her yıl Spring Festival'i düzenlenmekte olup, öğrenciler çeşitli hünerlerini ortaya koymaktadırlar.
         • Üniversite burs fonunun verdiği burslar dışında, Bölüm Kantin işleteninden elde edilen burs yardımı ile 5 öğrenciye ayda 45 milyon burs verilmektedir.
         • Tüm sınıf birincilerine yönelik ödüllendirme uygulaması devam ettirilecektir.

      5. Mesleki Bilgilendirme ve Yönlendirme Konularında Verilen Rehberlik Hizmetleri, Bunların Bölüm Hedefleri, Amaçları, Müfredat ve Öğrenci Beklentileri İle Uyumluluğu
         • Üniversitemizde Kariyer Planlama merkezi kanalıyla öğrencilere yönelik iş imkanları konularında rehberlik hizmeti verilmektedir. Ayrıca yurtdışında Doktora yapabilecek iyi öğrencilere yer bulunmasında referans konusunda yardımcı olunmaktadır. Trieste de bulunan Teorik Fizik (Abdusselam Okulu) Merkeziyle protokol yapılarak, her yıl 5-6 öğrenci bu merkeze bir iki haftalığına gönderilmektedir. Bu öğrenciler daha çok bölümün geliştirmek istedikleri konularla yakından ilgilidir.
         • Son yıllarda Ulusal Metroloji Enstitüsü (Gebze) ile yakın ilişkilere girilecek mezunlarımızın bu enstitüde araştırmacı olmaları sağlanamıştır. Son 7 yılda mezunlarımızdan yaklaşık 20 öğrenci UME ye araştırmacı olarak alınmışlardır.

   5. Öğrenme Kaynakları
      1. Kısım I.c.3 Te Belirtilen Eğitim ve Araştırma Kaynaklarının, Bölümün Hedefleri, Amaçları ve Öğrenci Profili Açısından Uygunluğu
         • Bölümün eğitim ve araştırmada daha ileri gitmesi için gerekli maddi ve yapısal kaynaklar yetersizdir. Bölümde kurulması gereken yeni laboratuvar mekanları yoktur, maddi kaynaklar ancak mevcut bulunan laboratuvarların işler halde tutulmasına yetmektedir. 2002 yılının ikinci dönemi başında ''Computer and sensor based genel fizik laboratuvarı'' tamamlanmış ve deney setinin az olmasından dolayı sadece Fizik Bölümü öğrencilerine uygulama yaptırılabilmiştir. Maddi imkan sağlandığı takdirde tüm genel Fizik Öğrencilerine hitap eden ileri düzeyde bu tip dört laboratuvarın (toplam 100 set) kurulması planlanmaktadır.

      2. Bölümün Öğrenme Kaynaklarını Yeterli Duruma Getirme Stratejileri

         Bu konuda bölüme verilen bütçe olanakları kısıtlı olup, çok güçlüklerle karşılaşılmaktadır. Bütçe olanakları içinde ancak, mevcut durum korunabilmektedir.

      3. Leteratür Zenginleştirme, Bilgisayar Ağı, Laboratuvar ve Diğer Teknik Öğrenme Kaynaklarının Bakımı ve Modernizasyonu İle İlgili Stratejiler.

         Son iki yıldır kitap alımları iye bir duruma gelmiş, bilgisayar ağı ATM sistemiyle donatılmıştır. Beş yıldan beri kullanılmakta olan bölümdeki ''computing network ağı'' kısa zamanda yenilenmelidir artık yavaş ve ihtiyaca yetmemektedir. Bunun için girişimler sürdürülmektedir. TÜBİTAK destekli bir ''computing center'' kurma çalışmaları rektörlüğe sunulmuştur.

      4. Öğrencilerin ve Öğretim Üyelerinin Literatüre, Bilgisayar Hizmetlerine ve Diğer Teknolojik Öğrenme Kaynaklarına Erişebilme Olanakları

         Kütüphane, internet ve bilgisayar hizmetleri oldukça iyi olup bölümümüz, bilgisayarı en fazla kullanan bir bölümdür. 5 yıl kadar önce kurulan Bölüm sunucusunun, bilgisayar alt yapısının (kablo, hub, ekstra hat,switch gibi) ve öğrenci bilgisayar laboratuvarının yenilenmesi gerekmektedir.

      5. Teknik ve İdari Personelin Yeterlilik ve Öğretim Elemanlarına Verdiği Destek Açısından Değerlendirilmesi; Bu Konuda Bölüm İnsiyatifleri

         Teknik personel sorunu had safhada olup, elektronik, bilgisayar uzmanı bulmakta sorunlar bulunmaktadır. İyi elemanları desteklemek için maaşlar yetersizdir. Bu konularda doktoralarını almış veya kendisini iyi yetiştirmiş öğrencilern Bölümde istihdam edilebilmeleri için çaba sarfedilmelidir.

      6. Öğrenimi ve Sosyal Yaşamı Sürdürmek İçin Sağlanan Diğer Gerekli Tesisler, Stüdyolar, Çalışma Mekanları, Kantin ve Kafeteryalar.

         Çalışma mekanları şu andaki mevcut elemanlar için yeterli isede, ileride ÖYP ve 35. madde ile bölümümüze gelen Araştırma Görevlilerine çalışma mekanımız kısıtlı olup aynı zamanda yeni laboratuvar mekanlarına gereksinim vardır. Kantin ve kafeteryalar yeterlidir.

   6. Kalite Güvencesi ve Geliştirme
      1. Öğretim ve Eğitim Kalitesinin Değerlendirilmesi ve Ölçümü İçin Kullanılan Yöntemler

         Fizik Bölümü, O.D.T.Ü. Mühendislik Fakültesinin tümüne ve diğer pek çok bölüme eğitim hizmeti verdiğinden, çok sayıda öğretim elemanının bünyesinde bulundurmak zorundadır. Buna karşılık O.D.T.Ü. devlet personel yasasına bağlı tutulduğundan, elemanlarına sağlayabildiği yaşam koşulları gülünç düzeydedir. Özellikle Fen-Edebiyat Fakültesi elemanları, ülke endüstrisinin yapısı nedeniyle proje ve benzeri ek maddi kaynak olanakları da bulamadığından, çok zor durumda kalmaktadır. Bu nedenle, 1.4.2. kısmında tanıtılan personel profilinden de açıkça görülebileceği gibi bölüm son 10-15 yıl içinde nitelikli ve istekli elemanları kadrosuna çekemez duruma gelmiştir. Yurt dışından dönen değerli elemanlar ile kendi nitelikli mezunlarının çok büyük kısmı, bu nedenle özel üniversiteleri tercih etmek durumunda bırakıldıkları gibi, mevcut nitelikli elemanları da ya bu şekilde kaybedilmekte, ya da geçimlerini sağlamak için zaman ve çabalarının bir kısmını başka uğraşlarla harcamak zorunda kalmaktadır. Sonuç olarak, Fizik Bölümünün kadrosu 2 ana gruba bölünmüştür; Y.Ö.K.'ten önce bölüme girmiş, üstün nitelikli, ama başka uğraşlar nedeniyle tam verimle çalışmayan bir grup ile, Y.Ö.K'ten sonra gereksinme nedeniyle kadroya alınmak zürunda kalınan, daha iyi bir seçenek bulamamış mezunları. Bu durum, Ek'te bir kopyası sunulan `Öğretim Değerlendirme Sistemi' formunda belirgin şekilde görülmektedir. Söz konusu form, birinci grupta sayılabilecek bir öğretim üyesine ait olup, kişisel performansının mükemmele yakın olduğu açıktır. Buna karşılık, bölüm ortalamaları, üniversite ortalamasının hep biraz altındadır. Tüm üniversite öğretim üyelerinin formları incelendiğinde, en iyiler ile en kötülerin Fizik Bölümünde bulunduğu ortaya çıkmakta ve yukarıda belirtilen bölünmeyi doğrulamaktadır. Yina aynı yasal nedenle, Bölümün kayda değer bir ödül ya da yaptırım dayanağı yoktur. &0 kadar öğretim üyesinden 12 kadarı son 10 yılda hiçbir araştırma makalesi yayınlamamıştır. Bu grup sadece ders ve laboratuvar çalışmaları yaptırmaktadırlar.

         Üniversitenin tüm bölümleri gibi, Fizik Bölümünün de kendisini boğmakta olan bu yasal çerçeve içinde, köklü şekilde nitelik sağlama ve geliştirmesi olanaksızdır. Bu kısıtlamalar içinde yapılabilenler şöyele özetlenebilir; Bölüm başkanı, öğretim değerlendirme formları sonuçlarına göre gerekli üyelere uyarılarda bulunmakta, gruplar halinde verilen derslere ve laboratuvarlara başarılı üyeleri koordinatör olarak atayarak eğitimi iyi ve standart bir düzeyde tutmaya çalışmakta, nitelikli ve genç araştırma görevlilerini başarılı ve deneyimli üyelerine yardımcı olarak görevlendirmekte, o derslerin sınavlarını hazırlamak, değerlendirmek ve uygulama saatlerini yürütmek suretiyle deneyim ve nitelik kazanmalarını sağlamaktadır. Bunlara ek olarak, Fizik bölümü bünyesinde Eğitim Programlarını takip etmek, değerlendirmek ve ihtiyaçları belirlemek üzere aktif olarak çalışan Lisans ve Lisansüstü eğitim komisyonları da kurulmuştur.

         1997-98 akademik yılında YÖK tarafından bölümümüz bir değerlendirmeye tabi tutulmuş, üniversitemiz dışından bir grup tarafından eğitim ve araştırma konularında yapılan değerlendirmede başarılı bulunmuş, bölümün en iyi olmayan tarafıda `öğrenci resource' undaki eksikler olarak belirtilmiştir. Bu da zaten tüm üniversitenin genel bir problemidir.

      2. Bu Değerlendirmelere Göre Bölümün Aldığı Önlemler:
         • Ders materyalleri sürekli olarak takip edilmekte, ders kitaplarının en son baskıları alınmaya çalışılmakta, yeni bilgisayar program ve simülasyonları alınmakta, görsel materyaller temin edilmeketedir. Ders içerikleri her üç yılda bir gözden geçirilmektedir.
         • Öğretim elemanlarından yoğun araştırma yapanların ders yükleri hafifletilmekte dönem başında en fazla iki ile bir arasında ders verilmektedir.
         • Öğretim becerilerinin geliştirilmesi daha çok öğretim üyelerinin kendilerine bırakılmakla beraber, öğretim materyalleri alt yapısı oluşturulması, geliştirilmesi desteklenmektedir.

3. ARAŞTIRMA DEĞERLENDİRMESİ
   1. Standart Formlar

      Formlar ekte sunulmaktadır.

   2. Araştırma Kültürü ve Çevresi
      1. 1. Araştırmaların ve yayınların yoğunlaştığı konular
            • Teorik ve Deneysel Katıhal Fiziği
            • Atom ve Molekül Fiziği
            • Yüksek Enerji ve Plazma Fiziği
            • Astrofizik
            • Matematiksel Fizik
            • Teorik Nükleer Fizik
         2. Bilimsel yayına yönelik araştırma projelerinin sayısı
            • 1995: 5
            • 1996: 6
            • 1997: 7
            • 1998: 9
            • 1999: 10
            • 2000: 12
            • 2001: 15
            • 2002: 15

         3. Yeni katılan elemanlar ve gerçekleşen terfiler

            1995:	Doç.Dr. Yusuf İpekoğlu katıldı Prof.Dr. Tekin Dereli katıldı
            1996:	Dr. Sadi Turgut katıldı, Yusuf İpekoğlu (Y.Doç.), Raşit Turan (Doç.), Hatice Kökten (Öğr.Gör.), Gülay Öke (Doç.), Gürsevil Turan (Öğr.Gör.) yükseltildi
            1997:	İsmail Atılgan (Y.Doç.), Meltem Serin (Y.Doç.), Osman Yılmaz (Doç.) yükseltildi, Dr.Şölen Balman katıldı.
            1998:	Prof.Dr. M.P. Rekalo (Misafir Prof.) katıldı, Şenay Katırcıoğlu (Prof.), Çiğdem Erçelebi (Prof.), İbrahim Günal (Prof.) Mustafa Savcı (Doç.), Altan Baykal (Doç.), Mehmet Zeyrek (Doç.) yükseltildi.
            1999-2002:	M. Savcı, O. Yılmaz, D. Gülen, A. Gökalp, A. Baykal, R. Turan, B. Akınoğlu, Profesör kadrosuna, E. İltan. M. Serin-Zeyrek, G. Turan Doçentliğe, M.Parlak, Ş. Balman, S.K. Yerli, Ö. Sarıoğlu Yardımcı Doçentliğe atandılar.

         4. Lisans üstü programlar (Yüksek Lisans, Doktora) ve öğrenci sayıları

            Year	M.Sc.	Ph.D.
            1995	34	17
            1996	67	14
            1997	85	22
            1998	78	55
            1999	70	75
            2000	65	70
            2001	65	70
            2002	70	70

         5. Bilgisayar donanımı ve teknolojik alt yapı geliştirilmesi

            Ana bilgisayar merkezine bağlı 117 P.C. ve 29 yazıcı bulunmaktadır. Bilgisayarlardan 66 tanesi öğretim üyelerinin ofislerine diğerleri öğrencilere ayrılmıştır. Öğrenci Bilgisayar Laboratuvarı yenilenmelidir. Ayrıca Bölümün ''hesaplama yapma'' Bilgisayar alt yapısı geliştirilmelidir.

            Altyapı geliştirilmesi konusunda da yeni laboratuvar mekanlarına ihtiyaç vardır. İlk aşamada TAEK'in Sarayköy tesislerindeki Füzyon laboratuvarı ekipmanının bölümü taşınıp, plazma ve Füzyon laboratuvarının geliştirilmesi için altyapı hazırlıkları düşünülmektedir. Bunun için yüksek voltaj, yüksek akım ve kontrol odası için düzenlemeler gerekmektedir. Lazer laboratuvarının da yeni düzeneklere ihtiyaç olduğu belinlenmiş ve bu amaçla 150.000 dolarlık yatırıma gereksinimi vardır. 133 nolu eğitim laboratuvarı araştırma laboratuvarına dönüştürülmüştür.

         6. Disiplinlerarası etkinlikler

            Katıhal fiziğinde Elektrik ve Metalurji Mühendisliği dökümleriyle ortak projeler yürütülmektedir. Ayrıca Bölüm öğretim üyelerimizden Prof.Dr. Mehmet Tomak ve Prof.Dr. Metin Durgut Sosyal Bilimler Enstitüsünde Bilim Politikaları ile ilgili dersler vermektedirler.

         7. Üniversitedeki diğer lisans üstü programlara bölüm tarafından sağlanan destek

            Arkeometri anabilim dalına, mekan, öğretim üyesi, teçhizat desteği sağlanmaktadır.

      2. 1. Son 4 yılda Yüksek Lisans ve Doktora öğrencileri sayılarında önemli artışlar sağlanmıştır. Bölümüm Önemli bir Graduate School olmasına özen gösterilmelidir. 2002 yılında 10 kadar PhD derecesi verilmiş olup be universitemizde bir rekordur. Bunda lisans programındaki öğrenci sayısı kontenjanının azaltılması ve taşra üniversitelerinin doktora programımıza öğrenci yollaması önemli rol oynamıştır.

         2. C-14 yaş tayini bölümümüzde uzun bir süredir yapılmaktaydı. Yeni bir düzenleme ile disiplinlerarası bir uygulama alanı olna bu konu ile ilgili Fen Bilimleri Enstitümüze bağlı Arkeometri Anabilim dalı kurulmuş olup, bölümümüz bu anabilim dalına öğretim üyesi, laboratuvar mekanı ve teçhizat yardımı ve desteğinde bulunmaktadır.

      3. Araştırma Etkinlikleri Konu ve İçeriği

         KATIHAL FİZİĞİ

         • Fotosentezin Biyofiziği
         • Ge ve InSe ince filmlerin büyütülmeleri, katkılanmaları ve karakterize edilmeleri
         • Katkılı ve katkısız hidrojenlenmiş amorf silisyum ince filmlerin üretimi, üretim aşamaların iyileştirilmesi; metal-yarıiletken, metal-yalıtkan-yarıiletken ve ince film transistör (TFT) gibi yapıların hazırlanması; sözkonusu hazırlanan filmlerin ve yapıların optik, elektrik ve optoelektronik karakterizasyonları; öte yandan kristal silisyum tabanlı mikroelektronik üretim süreçlerinin, özellikle MOS yapılar üzerinden admittans ölçümleriyle analizlerinin yapılması. Söz edilen yapılarda bulunan yerel durum yoğunluklarının analizleri.
         • Si ve SiGe tabanlı elektronik aygıtalrın fiziği. Kızılötesi dedektörlerin üretimi ve analizi. Optoelektronik ölçüm sistemlerinin geliştirilmesi. İyon ekme sisteminin fiziği ve uygulamaları. Nano-kristal oluşumu ve incelenmesi.
         • YBCO Seramik Süper İletkenlerinin Değişik Sıcaklık ve Magnetik alanlarda Akım-Gerilim Özellikleri, Geçiş Sıcaklığı yakınlarında YBCO'nun iletkenlik verilerinin V=I^B(B,T) gibi bir bağntğyla ifade edilebileceği saptanmış elektriksel direncin magnetik alan ile hızla arttığı belirlenmiştir.
         • BSCCO süper iletkeninin Eyektriksel Özelliklerine ve Yapılarına Gama Radyasyon Etkisinin İncelenmesi. Gama radyasyonu ile yapıda noktasal değişmeler olduğu elektriksel direncin ve kritik akımın önemli oranda azaldığı belirlenmiştir.
         • TlBX₂ Tip Karışık Kristallerin Örgü Parametrelerinin Numune Bileşimine Göre Değişimleri (Kimya Müh. Böl. İle ortak). Söz konusu kristallerde atom yer değiştirmelerinin (Ga-In, Se-S, TeSe ve Tl-ln) Kristal yapıya ve Örgü parametrelirinin etkileri belirlenmiştir.
         • A₃B₅C₉ (A=Ag, Cu; B=In, Ga; C=Se, Te) Bileşimlerinin Kristal Verileri ve İletkenlikleri. Söz konusu kristallerin kristal verileri elde edilmiş ve düşük sıcaklıklarda enerji aralıkları, iyonlaşma enerjileri ve saçılma mekanizmaları belirlendi
         • Katmanlı Yarı İletkenlerin Tek Kristallerin Fotoluminesans Özellikleri. Söz konusu kristallerin düşük sıcaklıklarda faz dönüşümleri ve saçılma mekanizmaları spektroskopik yöntemle belirlendi.
         • Monte Carlo Simulasyonu ile Kristal ve Amorf yapı büyütme (silisyum ve Germanyum). Kuantum Tellerinin elektrik yapısı (sıkı-bağ yöntemi). Perovskitlerin elektronik yapısı (+Pseudopotansiyel yöntemi)
         • Yarı-iletken yüzey, ara yüzey yapıları ile farklı cins atom topaklarının (Cluster) elektronik yapılarının incelenmesi. Yarı iletken yüzey ve ara yüzeylerinin üretilen modellere göre elektronik yapıları hesaplanarak, bu konularda deneysel olarak geliştirilmeye çalışılan yeni elektronik yapıların özelliklerinin belirlenmesine katkı sağlanması. Ayrıca metal ve yarı iletken atom topaklarının yapıları, topakların büyüklüklerine ve geometrilerine bağlı olarak incelenmesi. Bu çalışma, üç boyutlu sürekli yapılara geçiş özelliklerinin anlaşılmasına ve yine geliştirilmekte olan yeni elektronik yapıların özelliklerinin çıkartılmasına katkı sağlamaktadır.
         • Atomlararası etkileşmeleri tanımlaya ampirik potansiyel enerji fonksiyonu geliştirilmesi. Katı yüzeylerin ve atom topaklarının molekül-dinamği simülasyonları. Silisyum yüzeylerine ve su molekülünün yapışmasının hesabı. Yarıiletken süper örgülerin elektronik yapılarının kuantum hesapları. Nanotellerin ve nanotüplerin yapıları ve elektronik özelliklerinin hesaplanması

         PLAZMA FİZİĞİ

         • Plazma fiziğinde açık manyetik sistemler, plazma prosesleri, Dünya iyonosferinde whistler dalgaları, ince ve kalın plazma katmanlarında yüzey akımları, plazmaya dayalı hızlandırıcılar, optik dalga klavuzlarında dalga denklemlerinin nümerik çözülmesi.

         ATOM VE MOLEKÜL FİZİĞİ

         • Nokta kaynak (Am-241) kullanarak, katıhal dedektöründe (Ge) kaçak (escape peak) olayının incelenmesi. Deneyin yanısıra, olay Monte Carlo programı yöntemiyle de incelenmesi
         • Çeşitli lazerlerin (CO₂, Argon, Dye, Nd-YAG) endüstriyel uygulamaları ve Holography.

         MATEMATİKSEL FİZİK

         • Bir eğri üzerinde ivmelenerek hareket eden elektrik yüklü bir parçacığın, ideal bir sıvı ile dolu eğri uzay-zamanda oluşturacağı geometriler Kerr-Schild bağlamında incelendi. Bu çalışmalar D-boyuta genellendi. Yang-Mills alan kuramının, düz uzay-zamanda ivmelenerek hareket eden parçacıkları betimleyen yeni analitik çözümleri bulundu. Süpersicim kuramlarında çok çalışılan Einstein-Born-Infeld modeli için yeni analitik çözümler elde edildi. Bütün bu örneklerde gözlemlenecek enerji akısı hesaplandı. Bu çalışmaların süpersicim kuramına genellenmesi planlanmaktadır.
         • Klasik elektrodinamiğin çok iyi bilinen Lienard-Wiechert potansiyeli çözümleri tüm çift boyutlardaki skaler ve Maxwell alanlarına genellendi ve fiziksel enerji akısı hesaplandı.
         • 3 boyutta zorluğu nedeniyle çok çalışılamayan ancak ilginç dinamiğiyle 4 boyutlu kuramlar için bir ön çalışma alanı sağlayan topolojik kütleli, kütle-çekim kuramının 1984 yılından beri aranan, 4 boyuttaki Schwarzschild karadelik çözümlerinin bir benzeri bulundu. Bulunan karadelik çözümünün fiziksel özellikleri incelendi ve süpersimetrik olduğu gösterildi. Bu çözümün, Maxwell-Chern-Simons kuramını da içeren, daha da genel halleri elde edildi.
         • Son yıllarda matematiksel fiziğin en sıcak konularından biri olan dogrusal olmayan dinamik sistemlerin tamamıyla çözülebilirliğini araştırmada ve analitik çözümler üretmekte kullanılan Painleve analizi yöntemi ile fiziğin, biyolojinin ve mühendisliğin çeşitli branşlarında karşılaşılan Korteweg de Vries tipi denklem çiftlerinin sınıflandırması yapıldı. Önceden bilinmeyen yeni bir çözülebilir denklem sistemi bulundu.
         • Açık zaman bağımlılığı kabul eden dinamik ve kısmi diferansiyel denklem sistemlerinin tamamıyla çözülebilirliği, genel simetrileri, çoklu(multi)-Hamilton yapıları ve recursion (ardıştırma) operatörleri çalışıldı.
         • Boşlukta çarpışan gravitasyonel düzlem dalgaları kuramı yüksek boyutlara genellendı. 4 boyuttaki Szekeres çözümlerinin benzeri çözümler bulundu ve tekillik davranışları incelendi.
         • Friedmann termodinamiği ve çevrenin geometrisi, evrendeki boyut sayısı ve kozmolojik sonuçları üzerine araştırmalar yapıldı.

         YÜKSEK ENERJİ FİZİĞİ

         • Yüksek Enerji Fiziğinde dünyadaki en önde gelen araştırma merkezi olan CERN laboratuvarlarında, uluslararası CHORUS kollaborasyonu içinde neutrino parçacıklarının kütle özelliklerini incelemek amacıyla yürütülmekte olan CHORUS deneyi çalışmalarına katılmaktayız. Burada tau-neutrino parçacıklarının, muon-neutrino'larının dönüşümü ile oluşması beklentisinin, gerçekleşip gerçekleşmediğini bulmak için, neutrino reaksiyonlar incelenmekte, hassas tekniklerle ölçüler ve şeçitli analiz hesapları yapılmaktadır. Neutrino reaksiyonları CERN'deki Super Proton Synchotron hızlandırıcısından elde edilen neutrino hüzmesinin kollaborasyonumuz tarafından inşa edilmiş dev boyutlarda bir hidrid detektör sistemi içerisinden geçirilmesi sonucunda oluşturulmaktadır. Beklenen türden neutrino reaksiyonları en çok sayıda detektör sistemi içindeki nükleer fotografik emulsion desteleri içinde oluşmakta ve bu emulsiyonların `Processing' işlemlerinden geçirilmesinden sonra, kollaborasyona dahil üniversite gruplarının (bu arada bizim grubumuzun) kendi laboratuvarlarında, bilgisayar bağlantılı stereomikroskoplar kullanılarak ölçülebilmekte ve analizleri yapılabilmektedir. Halen deneyin analiz çalışmaları devam etmektedir ve daha iki sene kadar devam edecektir.

           YEF grubumuz ayrıca CERN'de 2005 yılında çalışmaya başlaması planlanan LHC hızlandırıcında kullanılacak 2 büyük detektör sisteminden birini kurmakta olan CMS kollaborasyonu içindeki çalışmalara da katılmaktadır.

         • Deneysel yüksek enerji fiziğinde, CERN'de uluslararası kollaborasyonlarda deney projelerinde çalışmakta Nötrino ve 2000'li yıllarda CERN'de kurulacak LHC (large Hadron Collider) deneyleri temel araştırma konularını oluşturmaktadır. Son yıllarda LHC'de kurulacak bir detektörün (Quartz Fiber Calorimeter) geliştirilmesi çalışmalarına katılınmakta ve bunun dışında yüksek enerji fiziğinde simulasyon çalışmaları yapılmaktadır. CERN deney grubunun YEFAM merkezine işlerlik ve planlı programlı bir yapı oluşturmak için çaba gereklidir. Yeniden yapılandırılması ve eski alışkanlıklardan kurtularak yeni bir örgütlenmeye gidilmelidir.
         • Ağır Quark fiziği. Standard Model ve ötesindeki modellerde ağır quarklardan oluşan hadron sisteminin fiziksel özellikleri ve hangi deneylerde ne gibi etkiler beklendiğinin araştırılması.
         • B- Fiziği. Deneyleri yapılmakta olan ya da yapılması düşünülen bozunlarda ölçülebilen fiziksel parametrelerin teorik hesapları üzerine çalışmalar yapılması. Bu çalışmalarda standard model ve ötesindeki çalışmalar yapıldı. Bu çalışmalarda standard model ve ötesindeki yeni fizik etkileri çalışıldı.
         • b -> sg[gamma] bozunumunda stokes parametrelerinin duyarlılığı. Charm ve bottom yarıleptonik bozunnumlar. Radiatif nadir B bozunumları

         ASTROFİZİK

         • Nötron yıldızlarındaki nötron süperiletkeninin x-ışını kaynaklarından gelen verilerle aranması. Kütle aktarımı yapan nütron yıldızlarındaki plazma akışının dinamiği üzerinde çalışılması. Bu araştırmalarda NASA'ya gelen veriler ve proje bazında RXTE uydusundan alınan verilerin incelenmesi.
         • Nötron yıldızlarının sıçrama dinamiği ve sıçramaların (glitcher) istatistiği
         • Nötron yıldızlarında yavaşlama sırasındaki ızı üretimi, bunun gözlenebilir sonuçları
         • Kütle aktarımı ve dinamik evrim, özellikle yeni bulunan anormal x-ışını pulsarları ve tekrarlayan gama patlamalarının ilişkisi
         • Kütle aktarım diskleri ve `soft X-ray transients'
         • Yaklaşık periyodik dalgalanmalar
         • Radyo astronomi. Uzay kirlenmesi. Yıldızlarda sismoloji (yıldızlarda salınımlar).
         • Design and Construction of a high resolution spectrometer.

         NÜKLEER FİZİK

         • Çekirdekte zayıf etkileşmenin etkisini araştırmaya yönelik `çekirdekte parity bozulması problemi'. Çekirdekte `giant' rezonansların fiziğine yönelik sonlu sıcaklıklarda hesaplamaların yapılıp ²⁰⁸Pb ve ¹²⁰Sn için ölçülen değerlerle karşılaştırılması.
         • Relativistic nükleer fizik. Çekirdekteki toplu salınımların ve bu salınımlara çekirdekteki parçacıkların çarpışmalarından doğan etkilerin incelenmesi

         GENEL FİZİK

         • Fizik öğretiminde yeni teknolojiler. Fizik öğretmeni yetiştirmede modeller.
         • Radyasyon dedektörleri
         • Pasif konut ısıtması, yeni bir tip Güneş kollektörü geliştirildi. Gnüşe absorptance'ı yüksek emittance'ı düşük seçici yüzey (selective surface) yapımı araştırmaları
         • Karbon dioksit orantılı gaz sayımı tekniğinden sıvı sintilasyon sayım tekniğine geçiş
         • Birdgman Kristal Büyütme düzeneğinde kristal büyütme ve karakterizasyon, Güneş enerjisi ve yeni enerji kaynakları, yarıiletken elektrodlu gaz boşalma sistemi
         • Bilim ve Teknoloji Politikaları, Stochastik süreçler, `Decoherence' problemi
         • Çeşitli kazı yerlerinden (Karain, Paşalar, Aşıklıhöyük) alınan diş minelerinin apatit yapısında, gerek kendi içinde, gerekse gömüldüğü toprakta bulunan U, Th, K gibi radyoaktif elementlerin yaydığı ışınlarla oluşan paramagnetik merkezler Elektöron spin Rezonans (ESR) tekniği ile incelendi, doz belirleme çalışmalarında kullanılacak en iyi deneysel koşullar araştırıldı ve bu örneklerin ESR yaşları hesaplandı.
         • Aragonit yapıda bulunan deniz mercanlarının ve deniz kabuklarının tarihlendirilmesinde kullanılan ESR sinyalinin radyasyon dozu ile büyüme eğrisi için model geliştirildi.

      4. Araştırma planları ve öncelik kriterleri
         • Malzemenin (Ge ve InSe ince filmleri) kendi laboratuvar olanaklarımız ile üretilebilir olması ve bu malzemenin günümüz teknolojisinde kullanıbilir olması
         • Plazma fiziğinde gelecek 4-5 yılda Füzyon-plazmaları, plazma odaklanması, uygulamalaı plazma prosesleri ve lineer olmayan plazma olayları, plazma odaklı hızlandırıcılar, plazma lazer etkileşmeleri ve spektral analiz planlanan, öncelikli konular olacaktır.
         • Ph.D., MS. Tezleri kapsamında Fizik Bölümü programıyla tutarlı, ayrıca ülkemiz ve dünyadaki öncelikli araştırma dallarından ileri malzemeler, Nano-Teknoloji, bilgi teknolojisi, optoelektronik gibi teknolojik hedefler ölçütlerimizi oluşturmaktadır.
         • Kızılötesi dedektör sistemlerinin geliştirilmesi. Sivil ve askeri uygulamalara yönelerek teknolojiye katkı. İyon ekme yöntemi ile nano-kristal yapılarının oluşturulması
         • Y, Bi ve Tl tabanlı süper iletkenlerden mikro yapılarında tercihli yöneliş ve doku özelliği gösteren örnekler (teyp ve kalın film) yapmak ve elektriksel özelliklerle kritik akımın mikro yapıya, sıcaklığa, magnetik alana göre değişimlerini incelemek. Bu özelliklere gama ve çeşitli iyon radyasyon etkilerini belirlemek. Böylece yapısal değişimlerini ileşitim mekanizmalarına etkilerinin belirlemek. Böylece yapısal değişimlerini iletişim mekanizmalarına etkilerinin belirlenmesi hedeflenmektedir.
         • Y, Bi ve Tl tabanlı süper iletken tek kristallerin vorteks dinamiği konusunda çalışmalar yapılacaktır.
         • (Ga-Se ve Ag-In-S, Cu-In-S) düşük sıcaklıklarda elektriksel iletkenlikleri incelenecektir.
         • Silisyum ve Germanyum'un yüksek indeksli yüzeyleri teknolojik olarak önem kazanmaktadır. Elektronik yapıları incelenecektir.
         • Simulasyon programında kullanılan fenomenolojik potansiyellerin parametrezisyonu.
         • Bir benzen sentezleme sistemi satın alıp kullanabilmektir.
         • Optical interferometers ve `Light Communication' networks gibi yoğun uygulama alanı bulunan konuların teorik altyapısını geliştirmek
         • Deneysel Yüksek Enerji Fiziğinde önceliği, uluslararası bağlantılarımızla, dünyanın önde gelen hızlandırıcı laboratuvarlarında, özellikle CERN'de yaptığımız çalışmalara vermekteyiz. Bu bağlamda ileride yapılması planlanan deneyler (özellikle neutrino deneyleri) için hazırlanılmaktadır.
         • Kristal Büyütme Lab'ını geliştirmek ve yeni malzemelere geçmek. Yarıiletken elektrodlu sistem üzerinde çalışmalar yapmak.
         • Bilim ve teknoloji politikaları konusunda ulusal ve kurumsal politikalar için modeller, kriterler, göstergeler geliştirmek.
         • Galatia yüzey araştırması malzemelerinin Fotonla uyarılmış Lümiresans (OSL) ile incelenmesi ve Çatalhöyük sediman ve sıvalarının OSL ile çalışılması
         • Atom topakları üzerine yapılacak çalışmalara daha çok ağırlık verilecektir.
         • Deneysel verilerin analizi Astrofizik araştırmalarındaki esas önceliktir. Özellikle XTE, ROSAT ve ilerde SRG gibi uydu gözlemleriyle ilişkili teorik çalışmalara öncelik verilecektir. Yıldız yapıları ve yıldızlarda sismoloji incelenecektir.
         • Nükleer transport teorinin kuantal çatısı içinde collective titreşimler, Nükleer maddenin sıcaklığa bağlı response fonksiyonlarının hesaplanması, Çekirdekte `parite' ve `time-reversal invariance' bozulmaları araştırılacak ve geleckte yapılan deneylerde öneri niteliğinde hesaplar yapmak ve yeni modellerde yeni fiziksel olaylar incelenecektir.
         • Matematiksel fizikte, Friedmann termodinamiği, quantum teknolojileri, ayar teorileri, Quantum Computing ve dinamik sistemlere ilişkin çalışmalara devam edilecektir.
         • Yüksek sıcaklıklardaki çekirdeklerde kollektif rezonansların incelenmesi. Relativistik ağır-ion çarpışmalarının Boltzmann modeli ve dengesiz yarı-klasik alanlar çerçevesinde incelenmesi.
         • FMO (Fenna-Matthews-Olson) anten protein sisteminin daha iyi incelenmesi ve fenn-to pektroskopi uygulamaları.
         • AB 6. Çerçeve programında öncelikli alanlardan birisi olan nanoteknoloji konusunda deneysel ve teorik projeler oluşturmak için bölüm içi ve dışı örgütlenme başlatılmıştır.
         • Almanyada Julich de bulunan Forshungscentrum ile çeşitli alanlarda işbirliği için girişimler başlatılmıştır.

         Bölümümüzde kısa süreli TÜBİTAK DOPROG ve TÜBİTAK-NATO-CP programları çerçevesinde Azeri, Ukraynalı, Romen, Rus bilimadamları görevlendirilmekte olup ortak araştırma projeleri ve makale yayını yapılmaktadır. Önümüzdeki birkaç yılda bölümümüzde nano yapılar, Mezoskopik Fizik, Termonükleer Füzyon ve Plazma Fiziği ve Lazer'in endüstriyel uygulamar konularında uygulamalı araştırmalara girmesi planlanmaktadır. Bu konularla ilgili yeni laboratuvar mekanı ve teçhizat alımı için kaynak gereksinimi 400 000 dolar civarındadır. Bölümümüzün aynı disiplindeki ülkenin en başarılı bölümü olduğu, hem verdiği lisansüstü dipolma sayısı hemde fizik dalında senede ortalama 80-110 yurtdışı makale ile başı çekmesi ile kanıtlanmıştır. hedeflenen makale sayısı 160 dir. Ayrıca ülkemizdeki önemli üniversitelerdeki fizik bölümleri (Çukurova, Muğla, Bolu, Bilkent, Boğaziçi) bölümümüzden ayrılan öğretim üyeleri tarafından geliştirilmiştir. Son iki yıldır Fizik Bölümü, diğer üniversitelerde Ar.Gör. kadrosunda olup ODTÜ fizik bölümünde doktora yapmak isteyen öğrencilere kapılarımız açılmıştır. Son iki yılda 35. madde ile gelen doktora öğrenci sayısı 26 yı bulmuş olup, bu sayının daha da artması beklenmektedir. Bu konuda ÖYP mının ve YÖK'ün bölümümüze maddi destek sağlaması çok yerinde olacaktır.

4. PLANLAMA

5. ÖZDEĞERLENDİRME SÜRECİNE TOPLU BAKIŞ
   1. Saptanan Bazı Öncelikler

      Özdeğerlendirme çalışması sırasında, daha sonra yapılması düşünülen `gelecek öngörüsü (foresight)' çalışmasına doğru bir adım olmak üzere öğretim üyelerinin öncelikler konusundaki görüşleri alınmıştır. Gelecek öngörüsü, tek sonuçlu bir tahmin süreci olmayıp, Bölümümüz `iddia sahipleri'nin olası gelecekleri ortaya çıkaracak görüşlerinin toplanmasıdır. Bu görüşlerin, daha ileri aşamada iteratif olarak incelenip odaklanması ve nihayet uygun sayıda (en az üç) senaryo ile stratejik plana yansıması yöntemin ana ekseni olmaktadır.

      Özdeğerlendirme-Planlama İlişkisi ile önerilen aşamaların kısa zamanda yanıtlanması mümkün olmadığından, raporun bu bölümünde toplanan ilk görüşlerin değerlendirilmesi ile yetinilmektedir. Bununla beraber, ilk bulgular dahi gelecek planlaması için oldukça yönlendirici olmuştur. Yönlendirme, hem eğitim-araştırma-hizmet hem de öncelik kriterleri ile ilgili ipuçlarını içermektedir. Bu bağlamda, değişik dallardan öğretim üyelerinin yeni alanlarda ortak çalışma eğilimleri ortaya çıkmıştır.

      Öncelikler için kullanılan ana kaynak bölüm içinden toplanan görüşlerdir. Bunun yanında, akademik çalışmayı ilgilendiren gelişmeler ile bölüm hizmetlerine yönelik iç ve dış taleplerin ortaya çıkan bulguları önemli ölçüde etkilediği görülmektedir. Son olarak, yönetimce benimsenen stratejik hedefler elde edilen verilerin işlenmesi sırasında doğal olarak etkili olmuştur.

   2. Öncelik Kriterleri

      Çalışma sırasında belirginleşen kriter verilerine göre Bölümümüz;

      • mevcut etkinlikler
      • yenilikler
      olarak iki kategoride geleceğe bakmaktadır.

      Halen yapılan ve önemli/yararlı görülen etkinliklerin sürdürülmesi, doğal olarak olgunlaşılan/uzmanlaşılan alanlarda yakalanan üstünlüklerin korunmasını amaçlamaktadır. Bu tip çalışmaların değerlendirilmesinde;

      • etkin bir kadronun/desteğin varlığı
      • gelecekte de ilgi çekecek olması
      • çok disiplinli çalışmalara taraf olması
      • içinden yeni disiplinleri çıkarması
      gibi kapasite kriterleri düşünülmektedir.

      Bilimsel yenilikçiliği yansıtan ikinci kategori etkinlikler için yönlendirme;

      • uluslararası gelişmeler
      • ulusal/kurumsal misyon ile talep
      • bireysel merak
      • yerel olarak özümseme/uygulama kolaylığı
      • yeterli desteğin bulunması
      • uluslararası/ulusal düzeyde işbirliğine uygun olma
      türü kriterler çerçevesinde ele alınabilir.

      Yeniliklerin niteliksel değerlendirilmesinde ise;

      • Bölüm için yeni
      • Türkiye için yeni
      • Dünya için yeni
      olma, ayrı koşulları ve beklentileri içermeleri nedeniyle uygun bir kriter yaklaşımı sağlayabilir.

      Yukarıdaki saptamalara ek olarak ODTÜ misyonunda yer alması istenen ve `insan yetkinliği (human capital)' kavramına paralel olarak `toplumsal yetkinlik (social capital)' diye tanımlanabilecek ayrı bir kriter kümesi de tartışma konusu olmuştur;

      • `uluslararası niteliği' yerel talep ve üstünlükler ile tümleştiren `ulusallık' tanımı (accountability)
      • yakın dönem kültürümüzde zayıf kalan `işbirliği ağları' için kapsamlı bir atılım (cooperative networks).

   3. Bilim Dallarına Göre İlgi/öncelik Alanları
      1. Genel Fizik
         • yenilenebilir enerji kaynakları
         • yeni malzemeler
         • çevre fiziği
         • metroloji

      2. Yüksek Enerji Fiziği
         • temel etkileşmelerde kuramsal ve fenomenolojik konular, modeller
         • deneysel çalışmalar ile bağların güçlendirilmesi
         • uluslararası deneysel projelere katılım. Burada elektronik, yazılım bilgisayarla hesaplama, lazer ve enerji konularında deneysel çalışmalar yapan gruplarda dahil edilmelidir

      3. Matematiksel Fizik
         • Gravitasyon ve temel etkileşme kuramları kapsamında planlanan araştırmalar:
           • Nokta parçacığın eğri üzerindeki hareketi için yapılanların, bir sicimin yüzey üzerindeki hareketine genellenmesi. Bu çalışmanin süpersicim kuramları açısından önemli olacağı düşünülmektedir.
           • 3 boyuttaki maddeyle ikilemlenmiş süper kütleçekim kuramlarının karadelik, karasicim ve diger analitik çözümlerinin araştırılması. Bunların, 11 boyutlu süper kütleçekim kuramından tutarlı bir şekilde indirgenmiş 6 boyutlu supersicim kuramlarıyla ilişkilerinin incelenmesi.
         • Doğrusal olmayan dinamik sistemler ve tamamıyla çözülebilir sistemler ile ilgili araştırmalar kapsamında, biyoloji, ekonomi ve diğer uygulamalı alanlarda kullanılan bazı modellerin çalışılması planlanmıştır. Bu modellerin simetrileri ve analitik çözümleri araştırılacaktır.

      4. Nükleer Fizik
         • nükleer etkileşmeler ve yapılar
         • transport
         • kollektif hareket

      5. Astrofizik
         • nötron yıldızları
         • gözlem evleri, uydular, dedektörler
         • yıldız yapıları
         • uzayın kirlenmesi

      6. Yoğun Madde Fiziği
         • yeni cihazlar (fiziği, malzemesi, incelenmesi)
         • mezoskopik fizik
         • nanofizik
         • süperiletkenlik
         • optoelektronik, lazerler (fiziği, sınai uygulamaları)
         • kristaller
         • yeni malzemeler
         • fotosentez fiziği

      7. Atom ve Molekül Fiziği
         • topak yapılar
         • nanofizik
         • x-ışınları fiziği
         • plazma uygulamaları

      8. Plazma Fiziği
         • füzyon (deneysel ve kuramsal)
         • plazma prosesleri ve endüstriyel uygulamaları
         • Lazer plazma etkileşmeleri
         • Plazma ortamında parçaçık hızlandırıcısı
         • Optik klavuzlarda dalga denklemi numerik çözümleri

      9. Ortak Görüşler
         • bilimsel araştırma için işbirliği yetersiz kalmaktadır
         • seminerlere yeterli ilgi gösterilmiyor
         • tez öğrencilerinin mezun olduktan sonra ayrılmak zorunda kalmaları yeni araştırmacılar ile dengelemediğinden araştırma grupları gelişememektedir (en çok deneysel çalışma etkileniyor)
         • lisansüstü okul için yeni bir değerlendirme ve misyon çalışması gerekiyor
         • büyük projelere katılım, proje üretimi ve proje yönetimi için ciddi eksiklikler bulunuyor
         • bilim ve teknoloji politikalarının üretilmesi konusunda duyarlılığın artırılması gerekiyor
         • bölüm çalışmalarında `problem çözme' ye yönelik yeni bir vurgulama yapılmalı

   4. Eğitim İçin Öncelikler

      Eğitim konusunun yeni bir çerçeve ile ele alınması talep edilmektedir. Bu çerçevenin kurulmasına, eğitim verimliliğine ve kalitesine yönelik;

      • katılımcı
      • şeffaf
      • destekleyici/teşvik edici
      • öğrenci-öğretim üyesi ikilisinin arasında sıkışmamış politikalarla başlanabilir. Eğitim ile ilgili olarak öne çıkan bölüm görüşleri aşağıdaki noktaları içermektedir;
      • yetenekli öğrencilerin bölüme çekilmesi
      • merak yaratan ve öğrencinin istihdam gücünü artıran;
        • teknoloji ile ilişkilendirilme
        • grup çalışması, çok disiplinlilik
        • lisans düzeyinde araştırma
        • sanayi ve hizmet sektörlerinde uygulama yeteneği
        • meslek örgütlenmesi
        • problem tanımlayıcılık/çözücülük vb.
      • Özelliklerin kazandırılması
        • öğrencilerin deney/uygulama derslerine yönlendirilmesi
        • öğrencilerin seminerlere katılımı
        • lisansüstü okul için yenilik araştırması
        • yeni konuların özel dersler ile tanıtılması
        • disiplinlerarası derslerin/konuların teşvik edilmesi.

   5. Bölümiçi Hizmet İçin Öncelikler

      Dış ilişkilerin ve işbirliğinin yetersiz kaldığı durumlarda öğretim elemanları taleplerini bölüme yöneltmektedir. Mevcut olanakların daha iyi değerlendirilmesi ve yeni kaynak yaratılması aslında dünya çapında bir yüksek öğrenim sorunudur. Toplumun akademik dünyadan beklentisi yüksek öğrenime tahsis edilen kaynaklara yeni kaynakların tahsisine göre daha hızlı artmaktadır. Bu sınır şartının kalıcı olduğu göz önüne alınarak `kaynak yönetimi' için yeniden yapılanmaya gidilmesi gündeme gelmektedir.

      Hizmete yönelik talepler akademik kurumlarda oldukça sık ele alındığı için bu konuda şimdilik bir ayrıntıya girilmemekte ve birkaç noktanın belirtilmesiyle yetinilmektedir;

      • hesaplama ve literatür desteğinin güçlendirilmesi
      • laboratuvarların kesintisiz çalışması için destek bulunması
      • uluslararası ilişkiler ve akademisyen mobilitesi için yeni mekanizmaların oluşturulması, düzenlemelerin yapılması
      • genç araştırmacıları destekleyen mekanizmaların çeşitlendirilmesi
      • bölüme özgü koşulların ve özel gereksinmelerin üniversite mevzuatına etkili biçimde yansıtılması. Bilhassa genç Bölümde doktorasını almış olan en iyi öğrencilerin istihdam edilmesi için şartlar oluşturulmalıdır.

   6. Sonuç Yerine

      Özdeğerlendirme çalışmasının ardından yapılacak açık ve katılımcı değerlendirmeler ile

      1. kuvvetli-iyileştirmeye açık-geliştirilecek yönler
      2. stratejik plan
      3. iş planı
      aşamalarına geçilmesi düşünülmektedir.