|
|
|
Önsöz
|
Başlarken |
|
Havacılık
Teknolojisi
|
Uçak |
|
Bilimde
Son Gelişmeler
|
Ay’ da su bulundu mu? |
|
Duyurular
|
Etkinliklerimiz ve son haberler |
| Yüzyılın başında ilk uçuşun gerçekleşmesinden günümüze
havacılık teknolojisi baş döndürecek bir ivmeyle gelişmiştir. Özellikle
2.Dünya Savaşı ile büyük bir hareketlilik yaşayan havacılık sonraki yıllarda
devam eden ve ardı ardına atılan uydular ve insanlı uzay uçuşlarıyla birlikte
gelişmesini sürdürmüştür.
Havacılık teknolojisinin basladığı sıralarda ve sonrasında özellikle mekanik,yapısal ve aerodinamik iyileştirme konularına ağırlık verilirken, artık bunların yerini yeni malzemelerle üretim, otomatik karar verme ve kontrol sistemleri almaktadır. Uçak, özellikle ekonomik bakımdan da fayda getircek, diğer bir anlamda en düşük maliyete yapılacak biçimde tasarlanır. Her uçağın yapımında temelde aynı kriterler üzerinde durularak aynı orijinden yaralanılır. Küçük bir gözcü uçağı ile dev bir jumbo uçağı aynı biçimde doğar. |
TASARI AŞAMALARI:
Önce bahsedildiği gibi uçaklar pahalıya mal olur. Seri üretime geçilmiş bir otomobil üretiminin tersine kesin olarak istenmedikçe yapılmazlar. Herşeyden önce ilk sorun ekonomiktir. Uçak şirketi tasarlanacak uçağın diğer havayolu şirketlerine veya askeri amaçlı olarak satın alınacağına inanmadıkça yükü tek başına yüklenmez. Bir kaç havayolu şirketiyle anlaşma yapıldıktan sonra tasarı çalışması başlar. Daha sonra taraflar uçağın nasıl tasarlanacağı ve nitelikleri konusunda (itici gücü, yük-yolcu kapasitesi, boyutları,..) anlaşılır. Binlerce motor tasarımından sonra uçağın istenen kapasiteye ulaşıp ulaşmadığı uygun boyutlardaki örnek bir uçağın hava dinamiği verimini ve dengesinin istenen duruma gelip gelmediği rüzgar tünelinde ölçülür ve geometrisi geliştirilir. Bilgisayarlarda yapilan tasarı uygunluğu ile son çalışmaların yapılmasından yürütülme evresine kadar ortalama 30 ay geçer. |
| AERODİNAMİK: Uçağa etki eden çesitli kuvvetler bulunur ve yerçekimi ivmesinin yenilmesiyle uçak uçabilir. Uçak havaya karşı hareket halindeyken meydana gelen kuvvet "aerodinamik kuvvet" tir. Aerodiamik kuvvet uçağın etrafındaki hava ile temas halindeki yüzeylerinde oluşur. Uçağin hareket yönüne dik olan aerodinamik kuvvet bilesenine "kaldirma (lift)", paralel ve geriye doğru olana "sürüklenme(drag)" denir. Aerodinamik kuvvet, hava partiküllerinin momentumdaki net zaman değişimi olarak da ifade edilebilir. | |
| KALDIRMA (Lift): Kanat havayı yararken, havayı alt ve üst yüzeylerin çevresinden dolaşmaya zorlar. Kanadın üst yüzeyindeki eğim (camber) fazladır. Üst yüzey üzerinden geçen hava, kanadın diğer ucuna varmak için, alt yüzeye nazaran daha uzun bir yol kateder. Hava akışındakı bu fark, basınç farkı oluşturur. Başka bir ifadeyle, uçak kanadının üstünde ve altında meydana gelen basınç farkından dolayı yukarı doğru bir kaldırma elde edilir. Kaldırma (lift), kanat kalınlığı, kiriş uzunluğu, yüzey genişliği gibi çesitli faktörlere dayanır. Doğal olarak, her uçağın farklı dizaynlardaki kanat yapısı farklıdır. Düşük hızlarda giden pervaneli bir uçak için düz, dikdörtgen kanatlar idealken; ses hızını aşan (süpersonik) uçuşlar için kanatlar geriye doğru çekilmiştir ki bu süpersonik uçusa geçisi kolaylaştırır. (Sonik:Mach=1, Subsonik:Mach<1, Süpersonik:Mach>1, Hipersonik:Mach>5) | Kaldırma (lift);
L= (½) ro .V2.CL.S formülüyle bulunabilir. Burada CL:lift katsayısı, S:kanat yüzey alanı, Ro:havanın o yükseklikteki yoğunluğu, V ise uçağın hızıdır. CL hücum açısına, Reynold's sayısına, Mach sayısına bağlıdır. CL'i kontrol eden diğer bir etken ise 'flap'lardır. Kanatların arkasında bulunan ve hareketli kısımlar olan flaplar, hücum açısını artırarak, inişte ve kalkışta yüksek lift katsayısı oluştururlar. Maximum lift maximum CL ile elde edilir. Bu hücum açısını artırarak sağlanır. Ancak belirli bir alfa değerinden sonra "flow separation" olur. Yani ani bir şekilde lift düşerken, tam tersine sürüklenme artar ve kontrol kaybedilir. Bu olaya 'stall' denir. Simetrik airfoiller (kanat kesitleri) belirli bir hücum açisı olmadan lift üretmezler. Ancak belli bir açı olduğunda bu sağlanır. Asimetrik airfoiller için açıya gerek yoktur. |
| SÜRÜKLENME (Drag):
Geriye doğru oluşan aerodinamik kuvvetin paralel bileşenidir. |
|
|
Fizik Topluluğu Bülten Grubu
|
H.Birol Bilgili Ceyda Kirazözen Çağdaş Kambur |
|
| |